Что поможет развиваться малому и среднему бизнесу Кыргызстана?

Пожалуй один из самых активных секторов бизнеса в Кыргызстане является малый и средний бизнес. По словам ряда политологов малый и средний бизнес - это наиболее активная часть предпринимательства и основа стабильного гражданского общества. Стало быть, от развития отечественного МСБ зависит и наше с вами благосостояние, а возможно и благосостояние всей страны.

В городе Бишкек, а также за его пределеами МСБ выполняет еще и огромную социальную роль для общества. Сюда можно включить строительство школ, дестких садов, различного рода клиник, а также поддержка общественных благотворительных фондов. Кроме того, МСБ ведет работу по поддержке экономической активности большой части населения страны.

Для государства как никогда важно, чтоб малый и средний бизнес обеспечивал существенные налоговые поступления в бюджет. Так, на сегодняшний день в Кыргызстане функционирует 11 463 малых и средний предприятий. Удельный вес МСБ в общем объеме ВПП страны составляет 39%, а доля в общей численности занятых достигает не менее 20%.

Не смотря на столь значимое положение МСБ в экономике КР, предприниматели сталкиваются со многими проблемами и трудностями, которые тормозят развитие МСБ. Например, нехватка квалифицированного персонала, громоздкие налоги, высокий уровень коррупции в госорганах, всевозможные частые проверки. Но самой значимой проблемой для представителей МСБ страны выступает отсутствие внятной программы государственной поддержки.

В своих интервью большая часть предпринимателей все чаще жалуется на отсутствие доступа к долгосрочному финансированию и высокие процентные ставки на кредитные средства. По сути, отсутствие специализированных государственных фондов, лизинговых компаний, а также наличие высоких процентных ставок и жесткие требования по залогу в банках препятствуют развитию МСБ в Кыргызстане. 

Основная часть предпринимателей не пользуется кредитными и заемными средствами прежде всего из-за отсутствия у малых предприятий необходимого обеспечения. Другой причиной являются высокие риски, связанные с кредитованием малых предприятий, и накладные расходы банков, которые почти одинаковы как для небольших ссуд, так и для крупных.

К сожалению, недавно созданный Кыргызско-Российский фонд развития с капиталом 1 млрд. долл. США, не предоставляет достаточный доступ к финансированию для МСБ – данный Фонд скорее ориентирован на большие проекты и МСБ не в его фокусе. Кроме этого, уже несколько лет Правительство КР реализует проект «Финансирование сельского хозяйства», но тем не менее многие предприниматели не могут получить достаточную финансовую поддержку.

Становиться очевидным, что оставление ситуации на самотек, и отказ от самоорганизации активного бизнес сообщества принесет Кыргызстану лишь замедление роста экономики и рост безработицы.

В целях решения такой проблемы необходимо создать независимый механизм поддержки МСБ в поиске и привлечении финансовых средств для развития. Подобное решение очень хорошо вписиывается в состояние современной экономики Кыргызстана и дает основания полагать, что кооперация финансовых и материальных средств создаст инвестиционную платформу. Такой вид инвестиционных платформ вполне способен (совместно с партнерами, конечно) провести ряд инвестиционных форумов и ярмарок, которые могут выступить прочным мостом между внутренним капиталом граждан Кыргызстана и МСБ сектором.

Возможно, что уже сегодня ключевым шагом для улучшения бизнес среды республики будет создание подобных платформ, где будут представлены различные успешные компании и инвестиционный капитал.

Санжар Абакиров

Экономика - аң-сезимдин күзгүсү

Кыргызстандын эгемендигине мына быйыл буюрса 20 жыл толот. Бул жыл кыргызстандыктар үчүн өзгөчө маанилүү. Анткени ата-бабалар кылымдар бою эңсеп келген эгемендик майрамынын тегерек датасы. Ошону менен бирге эле калкыбыз артка көз чаптырып, 20 жыл ичинде кандай жетишкендиктерге ээ болгондугун жана эмне кемчиликтерди кетиргендигин ойлой, өздөрүнүн алдында эсеп берүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болуп олтурат. Кыргызстандын көптөгөн маанилүү маселелеринин түп-тамырында бир канча факторлор жатат. Бирок ошол факторлордун жанында эң маанилүү болгон өлкөнүн экономикалык жагдайынын дагы ролу өтө чоң. Кыргызстандын экономикасы учурда кандай абалда жана мамлекетибиздин бул жааттагы саясаты кандай болуп келген, ошондой эле элибиздин жакшы турмуш куруп кетишине азыркы экономикабыз шарт түзүп бере алабы деген суроолор жарандарыбызды ойлонтпой койбосо керек?

Бул суроолорго жооп табыш үчүн учурдагы маселелерге көп кырдуу карашыбыз керек, анткени мамлекетибиздин экономикасына төмөнкүдөй түрдүү факторлор таасирин тийгизип турат: элдин аң-сезими, мамлекеттик органдардын эффективдүүлүгү, түзүлүшү жана тутунган идеологиясы, үрп-адаттары, салт-санаасы, тарыхы ж.б. Кыргызстанда 70 жыл коммунизмдин өкүм сүрүшү, ал доордогу пландоо экономикасы жана Совет доорунун саясаты кыргызстандыктардын жашоосуна таасирин, албетте, тийгизбей койгон жок. Кыргызстандын пландоо экономикасынан базар экономикасына, коммунисттик идеологиядан демократиялык баалуулуктарга бир учурда өтүү муктаждыгы элге чоң кыйынчылыктарды туудурду. Элдин аң-сезими, мамлекеттик органдар жана жалпы эле коом мындай жаңы түзүлүшкө даяр болбогондугу жана бир тамчы кан тамбастан белек катары колубузга берилип калган эгемендигибизди кандай колдонууну биле албагандыгыбыз даана көрүнүп турат.

Экономика - эгемендүүлүктүн пайдубалы.

Эгемендүүлүктүн баркына дагы эле жете албай жүргөндөйбүз. Бир акылман: "Эгемендүүлүккө жетиш үчүн кан, тер төгүлүшү керек", - деп айтыптыр. 1991-жылы Советтер Союзу күч-кубаттуу болгондугуна карабастан кан төгүлбөстөн эле ыдырап, натыйжада Кыргызстан дагы башка Союздук республикалардын катарында эгемендикке ээ болду. Апрель ынкылабы жана Оштогу июнь окуялары акыры келип кан да төктүрдү. Эми тер төгүп иштегенге бел байлашыбыз керек.

20 жыл бою эл аралык уюмдар тарабынан каржыланып келген экономикалык реформалар тынымсыз жүрүп турду. Ал реформалар Кыргызстандын эгемендигин түптөй ала турган экономика куруп кетишибизге шарт түзүп бере албады. Өткөн реформалардын жыйынтыгы бийликтин дагы, элдин дагы бирөөнүн оозун карап турган - күн карама болуп калгандыгыбызды далилдеп турат. Тилекке каршы, көп учурда ким акча берсе ошонун сөзүн сүйлөп келе жатабыз. Бул элдин аң-сезимине жана түздөн-түз эгемендүүлүгүбүзгө чоң зыян алып келди. Азыркы учурга чейин улуттук көз карандысыз экономика кура албай келе жатабыз.

Экономика - бир мамлекеттин эгемендүүлүгүнүн пайдубалы. Экономикабыздын акыбалы начар болгондуктан, биз башка мамлекеттерге жана ар түрдүү күчтөрдүн таасири астында калып эгемендүүлүгүбүздү жоготуп алуу коркунучу алдында турабыз. Алгач барар багытыбызды так белгилеп албасак, эртең эле мамлекетибизди кайра реформалоого туура келет. Тез өзгөрүп турган ааламдашуу доорунда андай адашуулар бизди башка өлкөлөрдүн жанында кыйын абалга дуушар кылууда.

Адам баласы билимин жана тажрыйбасын жогорулатып башкалар менен атаандашкандай эле, мамлекет дагы түрдүү тармактарда өнүгүп башка мамлекеттер менен атаандашууга тийиш. Экономика - бул мамлекеттин каражат табуу, аны туура колдонуу жана көбөйтүү жөндөмдүүлүгү десек болот. Демек, адам баласы өзүнүн жөндөмдүүлүгүнө карай замандын талабына жараша максат коюп, ошол максатка жетиш үчүн иш-чараларды көргөндөй, мамлекет дагы дүйнөдөгү өзгөрүүлөргө, өзүнүн күчүнө жана мүмкүнчүлүктөрүнө жараша максаттарды туура коюп, экономикалык стратегияларын иштеп чыгышы жана кайсыл тармакка басым жасаш керектиги боюнча акценттерди туура коюп, тактап алуусу керек.

Бардык саясатчылар мамлекеттин экономикасын өнүктүрүү керектигин айтышат. Экономиканы өнүктүрүү деген эмне? Эгер жөнөкөй тил менен айтсак, элдин жашоо деңгээлинин жогорулашы - бул экономиканын өсүшү болуп эсептелет. Эл бай болсо, мамлекет дагы бай болот. Демек, мамлекет элди байытууга аракет жасап, бул жаатта элдин акча табуусуна шарт түзүп бериши абзел. 20 жылдан бери элдин турмушу оорлошуп, байлар менен кедейлердин ортосундагы айырма чоңоюп, орточо стандартта жашаган элдин бөлүгү жок болуп баратканын байкоого болот.

Экономиканын акыбалынын кандай деңгээлде экендигин төмөнкү мисалдардан билели: чиновниктердин коррупцияга малынып калгандыгы, экономиканын өзөгүн түзгөн орто жана чакан бизнеске шарттар түзүлбөгөндүгү, ошондой эле мамлекеттин так өнүгүү стратегиясынын болбогондугу жана эффективдүү иштей турган чакан өкмөт курулбагандыгы ж.б. Дүйнөлүк тенденцияларды туура баамдай албагандыгыбыздан атаандаштыкка чыдай алган экономиканы кура албай келе жатабыз.

Өнүккөн өлкөлөрдүн экономикасы өндүрүш доорунан маалымат дооруна эчак эле өткөн. Өнүккөн мамлекеттердин экономикасынын 70 пайызын билим жана маалыматка таянган кызмат секторлору түзөт. Оор өндүрүш, айыл чарбалары, ж.б. тармактар мамлекеттин коопсуздугун сактап туруш үчүн гана дотацияланып кармалып турат. Мисал үчүн кыргызстандык дыйкан 1 тонна картошканы 6 ай өстүрүп, 20 000 сомго сатат. Ал эми Тайвандагы ишкер 1 компьютерди 1 сааттын ичинде чогултуп, ошол эле баага сата алат. Ал эми индиялык бир программист 6 айдын ичинде баасы эң кеминде 1 000 000 АКШ доллар болгон программаны үйүнөн чыкпай туруп эле таба алат. Ушул мисалда көрүнүп тургандай, биз замандын талабына ылайык тармактарга басым жасап, экономикабызды атаандаштык деңгээлге чыгарышыбыз керек.

Максатыбыздын бир болушу - Кыргызстандын өнүгүшү

Кыргызстандык саясатчылардын дээрлик көпчүлүгү эскиче ойлонуп, эски методдор менен иштеп келе жатышат. Көпчүлүгүнүн мамлекетти өнүктүрүү жаатында көрөгөчтүгү, стратегиялары жана программалары жок. Азыркы учурда колдонгон программаларын коңшулаш мамлекеттерден көчүрүп алгандыгы жөнүндө көп сын пикирлер айтылып келет.

Кыргызстандын өнүгүүсү үчүн калктын жана саясатчыларынын ою бир болушу керек - бул Кыргызстандын өнүгүшү. Эгер ушул маселеде баарыбыз бир ойдо болсок ынкылаптар болмок эмес. Максат бир болгон соң, ал максатка жетүү жолдорунун ар башка болуусу максатка жетүүгө тоскоол болбойт. Эгер азыркы учурда дагы эле "ыңкылап жели" согуп турган болсо, демек, саясий элитанын максаттары башка - элдин ой-мүдөөсү башка болуп жаткандыгы. Саясатчылардын арзыбаган саясий жана жеке кызыкчылыктарынан улам, Кыргызстандын экономикасы түп-тамыры менен бузулуп баратышы интеллигенцияны кайдыгер калтырбаса керек.

Саясий элитанын мамлекеттин максаттарын жана өнүгүү жолдорун элге так түшүндүрүп жана көрсөтүп бере албагандыгы көп нааразычылыктарды туудурат. Бул болсо саясий элита менен элдин ортосундагы байланыштын жоктугун көрсөтөт. Саясатчылар калайык-калкка Кыргызстандын 5, 10, 20, 30 жылдан кийин кандай өлкө болорун көрсөтө алуулары керек. Ошондо эл, саясатчылардан эмнени талап кылышты билмек жана ошого жараша сабыр кылып, бардык жарандардын энергиясы бир максатты көздөй жумшалмак жана ар ким өз билемдигин жасамак эмес.

Кыргызстандын акча табуу жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу жолдору

Биринчиден, Кыргызстан кайсыл тармактарда мүмкүнчүлүктөрү жогору экендигин аныктап алуубуз зарыл. Булар - адамдык ресурстар, кооз табигат жана кен байлыктар. 21 кылымдын экономикасы маалымат технологияларына таянат. Маалыматка жетүү, аны туура колдонуу жана сата билүү бир гана билим аркылуу болот. Бул доордо экономикага кен байлыктардан дагы көп киреше алып келе турган ресурс - бул адам ресурстары болуп калды.

Мамлекет билим берүү тармагында кандай иш алып бара жаткандыгына көз чаптыралы. Мамлекеттик университеттер 20 жылдан бери дотацияланып келе жатышат. Бул университеттер жогорку денгээлдеги адистерди даярдай алышкан эмес жана илимий чоң жетишкендиктери жок. Азыркы учурда мамлекет тарабынан каржыланып, колдонулуп келген системада диплому бар, бирок билими жок бүтүрүүчүлөр мамлекетке жүк болуп келе жатышат.

Өкмөт университеттердин жетишкендиктерине жараша шыктандыруу иретинде жакшы материалдык колдоо көрсөтүшү тийиш, же каржылоону азайтуу аркылуу атаандаштыкка чыдай албаган университеттерди жоюусу зарыл. Эгер университеттерге талап көп, сунуш аз болсо, анда базар экономикасы бул маселени дагы жөнгө салып коёт, анткени менчик университеттер көп ачыла баштайт. Жакшы иштеп кете алган мамлекеттик университеттерге илимий изилдөөнү замандын талабына ылайык жүргүзүү үчүн чоң каражаттарды өкмөт бөлүп бериши керек. Өнүккөн мамлекеттердин университеттеринин илимий борборлорунда 21-кылымдын экономикасын түптөй турган ачылыштарды жасап, өлкөнү өнүктүргөнгө эн чоң салымын салышат.

Эгер билим берүү тармагын өнүктүрүп алсак, башка мамлекеттерден келген студенттер дагы акча төлөп окушмак. Англияга, Сингапурга окшогон мамлекеттерде тыштан келип окуган студенттер мамлекеттин казынасына чоң пайда алып келишет. Атаандаш билим берүү системасын куруп алсак, Африка жана Азиядан көп студенттер бизге умтулмак, анткени биздин меймандос элибиз, жагымдуу климатыбыз жана арзан жашоо стандарттарыбыз коңшулаш өлкөлөргө салыштырмалуу ыңгайлуу.

Кооз табигатыбыз болуп туруп, туризмди өнүктүрө албай келе жатабыз. Бул тармакта эң чоң маселелерден төмөнкүлөрү көзгө көрүнбөй койбойт: саясий стабилдүүлүктүн жоктугу; инфраструктуранын начардыгы; заманбап талапка ылайык сервистин жоктугу; аба каттамдардын аздыгы жана кымбаттыгы; дүйнөгө табигый кооздуктарыбызды даңазалаган жарнактарды чыгара албагандыгыбыз ж.б. Айтылып өткөн себептердин көбү саясий эрк жана атаандаштыкты түзүүнү гана талап кылат.

Кен байлыктарыбыз көп болгону анык, бирок ал кен байлыктарды чыгарып, иштетип сатуу өтө чоң кыйынчылыктарга турат жана көптөгөн каражаттарды талап кылат эмеспи. Кыргызстандын азырынча өзүнүн мүмкүнчүлүгү жок. Өзүбүз чыгара албагандан кийин тышкы инвесторлорду бул тармактан качырбай аларга шарт түзүп беришибиз керек. Келген инвесторлор жумуш орундарын түзүшөт жана салыктарын төлөшөт. Ошондой эле мамлекетибиз акциялар аркылуу чыккан кең байлыктардан киреше табат. Саясий элитабыз элге бул тармакта тышкы инвесторлор каражат сарптабаса, биздин өзүбүздүн күчүбүз жетпегендигин элге түшүндүрүп бере албай келишет. Балким, мунун себеби саясий күчтөрдүн элдин ишениминен ажырап калгандыгын аныктаган чыгар.

Мамлекеттик кирешелердин 50 пайыздан көбүн Кумтөр компаниясы берип келет. Эгер бул тармакка тышкы инвестор келбегенде биздин кен байлыктар дагы эле жердин алдында элге кызмат кылбай жата бермек.

Экинчиден, дүйнөдө өкүм сүрүп жаткан базар экономикасынын оюн шарттарын Кыргызстан жакшы өздөштүрүшү зарыл. Кыргыз өкмөтү жалпы эле тармактарга экономикалык эффективдүүлүк призмасы аркылуу карашы тийиш. Көптөгөн өлкөлөрдө мамлекеттик ишканалар менчик компаниялар менен атаандаша албайт. Экөөнү салыштырсак, менчик компаниялар ыкчамыраак, чаканыраак, өздөрүнүн ишине күйүшөт жана иш куралдарын этият колдонушмакчы. Ошондон улам, өнүккөн мамлекеттер көп тармактарды менчиктештирип, чакан жана жакшы каржыланган өкмөт курушат. Жакшы каржылангандан кийин, өкмөткө мыкты адистер келип ишкерлерге жакшы акча табуу шарттарын түзүп беришет.

Мамлекеттин кирешеси салыктар аркылуу келерин билебиз. Ишкерлер көп салык төлөш үчүн, көп акча табуулары зарыл. Демек, мамлекет ишкерлердин жүгүн жеңилдетип, аларды колдоп өстүрүп туруусу керек. Ишкерлер чоңойгон сайын, салыктар менен бирге жумуш орундары дагы көбөйөт. Ааламдашуу процесстери жүрүп жаткан кезде мамлекет өзүнүн гана ичинде эмес, керек болсо башка өлкөлөрдө дагы өзүнүн ишкерлерине акча табуулары үчүн шарттарды түзүп бериши тийиш.

Жыйынтыктоо

Кыргызстанда экономиканы өнүктүрүү боюнча так саясат болбогондугу ачык-айкын көрүнүп турат. Ал Биздин ушуга чейин иштеп чыккан экономикалык стратегияларыбызда декларативдүү айтылганы менен, эң приоритеттүү тармактарга басым жасалганы көрүнбөй турат. Мамлекеттик органдар жана ишканалар эффективдүү иштей албаганы менен бирге, инвестиция алынып келе турган мейкиндик жана ишкерлердин өнүгүп-өсүшүнө шарт түзө албады. Башкача айтканда, чет өлкөлөрдөн алган карыздардын эсебинен жашап келе жатабыз.

Мындай шарттарда экономикабызга көңүл бурбасак, мамлекеттүүлүктү сактап калуубуз күмөн. Мамлекетибиздин коопсуздугу экономика менен түздөн-түз байланышта, себеби күч структураларыбызды жакшы каржылаш үчүн, мыкты экономикабыз болушу зарыл. Кайсыл тармакты гана алып карабайлы, бүт тармактар келип каражатка такалат.

Өткөн эки ыңкылап дагы элдин материалдык жагдайынын начарлап кеткенинен улам келип чыкты десек болот. Элибиздин аң-сезими базар экономикасына даяр болуп калды, бирок мамлекеттик органдар жана ишканалар бийликтин саясий эрктүүлүгү жоктугунан базар экономикасынын талабына ылайык иштебей келе жатат. Максаттар так коюлуп, мамлекеттик машина толугу менен ал максаттардын орундалышы үчүн иштеши зарыл.

Максатыбыз 21-кылымдын талабына ылайык заманбап мамлекет куруу болсо, анда жогоруда айтылып өткөн эң приоритеттүү тармактарга басым жасап, ал тармактарда дүйнөдө биринчи болгонго аракет кылышыбыз керек. Дүйнөдө бул моделди туура колдонуп кеткен Сингапур, Япония, Малайзия, Түркия жана башка өлкөлөрдү баарыбыз көрүп турабыз. Өнүгүүбүзгө эң чоң тоскоолдуктардын бири болгон жана акыркы кезде улуттук көнүмүш адатка айланып бара жаткан донорлордон акча жана реформалоону күтүү оорусунан арылышыбыз зарыл.

Эсенкул Момункулов

Насколько подорожают товары при вступлении в Таможенный союз

Процесс вступления Кыргызстана в Таможенный союз сопровождается различными спорами, беседами и прогнозами со стороны бизнесменов и научных кругов. Одна из самых остро обсуждаемых тем, несомненно, является вопрос о том, насколько подорожает товар, поступающий из-за пределов Таможенного союза.

Для представления картины того, насколько может подорожать продукция необходимо провести наблюдения в изменениях таможенной стоимости в товарной номенклатуре внешнеэкономической деятельности Кыргызской Республики (ТНВД КР) и товарной номенклатуре внешнеэкономической деятельности Таможенного союза (ТНВД ТС). Данное сравнение помогает создать некое представление о том, насколько может подорожать товары.

Как видно из таблицы, в целом подорожание только таможенной стоимости по ТНВД Кыргызстана и Таможенного союза в процентах на ввоз строительных материалов колеблется от 5% до 15%. Что очевидно, изменения коснуться значительного объема товаров, и, пожалуй, изменения в ценах на рынке будут заметны всем его участникам.

Ниже представлена основная таблица сравнения товарных номенклатур внешнеэкономической деятельности Кыргызстана и Таможенного союза.

На ввоз строительных материалов
Код ТНВД	Наименование стройматериала	В % от таможенной стоимости по ТНВД КР	В % от таможенной стоимости по ТНВД ТС
3205	цветные лаки	0 %	5 %
3208 101	краски, эмаль, синтетические краски	0 %	5 %
3208 109	на основе синтет. полимер	0 %	5 %
3208 201	на основе природ. полимер	0 %	5 %
3214	пена монтажная	0 %	5 %
3925	окна пластиковые и детали	0 %	20 %
4006	трубки каучуковые	0 %	5 %
6904	кирпичи керамические	10 %	20 %
6906	керамические трубы	0 %	20 %
6907	плитка мощеная керамика	10 %	20 %
6907 90	каменная плитка	10 %	15 %
6908	лицевая керамика облиц-ка, глазурь, мозаика	10 %	15 %
6910	сантехника фаянсовая	0 %	5 %
7001	стекло блоковое	10 %	15 %
7003	стекло прокатное	10 %	10 %
7016	стекло витражное	10 %	15 %
7006	стекло обработанное	10 %	15 %
7303	трубы чугунные	0 %	20 %
7306	трубы оцинкованные	0 %	20 %
7308 30	окна, двери, рамы,	0 %	15 %
7312	проволока	0 %	15 %
7321	печи отопительные, пищевые	0 %	15 %
7321 111	газовые плиты стандарт	0 %	15 %
7411	трубы, трубки медные	0 %	5 %
7412	фитинги медные	0 %	5 %
7415	гвозди, шайбы	0 %	5 %
8201	инструменты строительные	10 %	15 %
8479 82	машина отсев, камнедробилка, смесители	0 %	15 %
8504 21	Трансформаторы мощностью не более 650 кВА	10 %	15 %
8504 23	Трансформаторы мощностью не более 1000 кВА	5 %	10 %
8513 10	фонари	0 %	5 %
8515	сварочная машина	0 %	10 %
8516	электроплиты бытовые	0 %	10 %
8531	противопожарные системы	0 %	10 %
8535	электрооборудование быт	10 %	15 %
8536 41	предохранит (до 2 Ампер)	0 %	10 %
8539	лампы 100 Вт	0 %	5 %
8544	провода изолирован 9мм.	0 %	10 %
8544 49	провода до 100 Вт. медь	0 %	20 %
3214 109	шпатлевки для малярных работ		5 %
На ввоз предметов текстильной промышленности
Код ТНВД	Наименование стройматериала	В % от таможенной стоимости по ТНВД КР	В % от таможенной стоимости по ТНВД ТС
140110	Бамбук (плетение)	10	15
14020	Ротанг (плетение)	10	15
140420	Хлопковый линт	10	5
3203001	Красящие вещества растительного происхождения и препараты на их основе	0	5
3203009	Красящие вещества животного происхождения и препараты на их основе	0	5
3205 00	Цветные лаки; препараты на основе цветных лаков	0	5
3805	Скипидар живичный, древесный или сульфатный	0	5
4105	Дубленая кожа или кожевенный краст из шкур овец или шкурок ягнят	0	5
4114	Замша (включая комбинированную замшу	0	5
42029291	Сумки дорожные, сумочки для косметики, рюкзаки и спортивные сумки из текстильных материалов	10	20
4203 100001	Предметы одежды и принадлежности к одежде, из натуральной кожи или композиционной кожи, предметы одежды из натуральной кожи	10	10
4203 30	Пояса, ремни	10	10
4301	Сырье пушно-меховое	0	5
4303 10 101	Предметы одежды из пушно-мехового сырья	10	20, но не менее 50 евро за 1 шт.
4303 10 907	Предметы одежды из овчины, из кролика или зайца детские: рост до 164 см, обхват груди до 84 см.	10	7,5, но не менее10 евро за 1 шт.
5002	Шелк-сырец	5	5
5006	Нить шелковая и пряжа из шелковых отходов, расфасованные для розничной продажи;	5	5
5007 20201	Эпонж, хабутай, хонан, чесуча и аналогичные дальневост. ткани, выработанные из шелковых нитей	5	5
5007 2051	Ткани неотбеленные, промытые или отбеленные	5	5
5007 2059	Ткани, окрашенные из пряжи различных цветов	5	5
5007 20 61	Ткани шириной более 57 см, но не более 75 см	5	5
5101	Шерсть	0	5
5107	Пряжа шерстяная гребенного прядения	5	5
5111	Ткани из шерстяной пряжи аппаратного прядения	10	15
5111 20	Ткани, смешанные в основном или исключительно с химическими нитями	10	15
5204	Нитки хлопчатобумажные швейные	0	5
5205	Пряжа хлопчатобумажная	0	5
5208	Ткани хлопчатобумажные	10	15
5208 12	Ткани полотняного переплетения	10	15
5208 23	Ткани 3- или 4-ниточного саржевого переплетения, включая обратную саржу	10	15
5208 29	Ткани окрашенные (хлопок)	10	15
5209 42	Деним, или джинсовая ткань	10	15
5210	Ткани хлопчатобумажные	10	15
5212 111	Ткани хлопчатобумажные смешанные в основном или исключительно с льняными волокнами	10	15
5301	Лен-сырец или лен обработанный	0	15
5303	Джутовое волокно и другие текстильные лубяные волокна	0	5
5305	Растительные текстильные волокна	5	5
5306	Пряжа льняная	5	5
5309	Ткани льняные	10	10
5311	Ткани из прочих растительных текстильных волокон; ткани из бумажной пряжи	10	10
5401	Нитки швейные из химических нитей	0	5
5401 1012	Нити полиэфирные, обвитые хлопковыми волокнами	0	5
5402	Нити комплексные синтетические, высокой прочности нейлоновые	0	20
5402 34	Нити полипропиленовые	0	10
5403 10	Нити высокой прочности вискозные	0	10
5407 10	Ткани из арамидов	0	20
5408	Ткани из искусственных комплексных нитей	0	5
5501 10	Нити синтетические - арамид	0	10
5501 20	Нити полиэфирные	0	5
5501 30	Нити синтетические - акрил	0	5
5502 004	Ацетатные волокна	0	10
5510	Пряжа из искусственных волокон	0	5
5601	Вата из текстильных материалов и изделия из нее	5	5
5602	Войлок или фетр	5	15
5603	Нетканые материалы	5	5
5604	Резиновые нить и шнур, с текстильным покрытием	5	5
5607	Бечевки, веревки, канаты	0	15
5701	Текстильные напольные покрытия	10	20
5802	Ткани махровые	10	15
5801	Ткани ворсовые и ткани из синели	10	15
5803	Ткани перевивочного переплетения	10	15
5804	Ткани прочие сетчатые полотна	10	15
5804 10 9	Кружева машинного вязания	10	15
5807	Ярлыки, эмблемы	10	15
6001	Полотна, трикотажные машинного или ручного вязания	10	10
8452 10	Швейные машины бытовые	10	0
8452 30	Иглы для швейных машин	10	0
9606	Пуговицы, кнопки, застежки защелки	10	15

Форест Гамп